የበርክሌይ አስተውሎተኛ

በርክሌይ የምናስተውላቸው ነገሮች የሐሳቦች ስብስብ እንደሆኑና የሚስተዋል ነገር ሁሉ ከአእምሮ ውጭ እንደማይኖር ተከራከረ። ቀመሩ esse est percipi ነው፤ መኖር ማለት መስተዋል ነው (Principles, §3፣ ከሚያስተውለው መንፈስ ጋር)። በ§6 የዓለም ዕቃዎች በሙሉ ከአእምሮ ውጭ መኖር እንደሌላቸው ይናገራል። ይህን ያለው የፈላስፎች ሊስተዋል የማይችል ቁስ ላይ የተለመደውን አስተሳሰብ ለመከላከል ነበር። ጠረጴዛ እውነተኛ የሚሆነው ስለማየውና ስለምዳስሰው ነው።

ግልጽ ተቃውሞው በባዶ ክፍል ውስጥ ያለው ጠረጴዛ ነው። በርክሌይ መጀመሪያ ከክፍሉ ቢወጣ ጠረጴዛው በዚህ ትርጉም አሁንም እንደሚኖር ይመልሳል፤ እሱ ወይም ሌላ መንፈስ እዚያ ቢሆን ያስተውለዋል (§3)። ከባዱ ጥያቄ ማንም ባላስተዋለ ጊዜ ነገሮች መኖራቸውን ያቆማሉ ወይ የሚለው ነው። ክርክሩ የታወቀው እዚያ ነው። በሦስቱ ውይይቶች የስሜት ሐሳቦች በማያልቅ አእምሮ ውስጥ እንደሚኖሩ ይናገራል። ስለዚህ ምንም የተወሰነ አእምሮ ባያስተውልም እግዚአብሔር ስለሚያስተውል ነገሮች ይቀጥላሉ።

ተንታኞች ይህ ጠንካራ ነው በሚለው አይስማሙም። SEP የስሜት ሐሳቦች የእግዚአብሔር ከስሜት ውጭ የሆኑ ሐሳቦች ቅጂ ሊሆኑ እንደማይችሉ፣ እንዲሁም የእግዚአብሔር ሐሳቦች እውነተኛ ብለን የማንጠራቸውን ዕቃዎች እንደሚሸፍኑ ይጠቅሳል። አንድ የቀረበ መፍትሔ ቀጣይ መኖርን እግዚአብሔር ሐሳቦቹን ለማፍራት ካለው ውሳኔ ጋር ያያይዛል። ያኔ ዓለም የሚስተዋለው ነገር ሕግ ያለው ቅርጽ ሆኖ ይኖራል።

በመሞከሪያው ቋንቋ ይህ የማሳያ ፖሊሲ ነው። ምልከታ ዝቅ ሲል፣ የሚስተዋለው ብቻ ይሰላል። የበርክሌይ ዓለም ምንም ነገር ያለ ተመልካች የማይቀርበት ፖሊሲ ነው፤ ምክንያቱም ቋሚ ተመልካች እያንዳንዱን ሁኔታ ይይዛል። ሥነ መለኮቱ ያልተገደበ የስሌት ኃይል የሚሠራውን ሥራ ይሠራል።

ንጽጽሩ በሁለቱም አቅጣጫ ይቆርጣል። የተሰላ ዓለም መለኮታዊ ተመልካች አያስፈልገውም። የሁኔታ ማከማቻና የእሱን እይታ የማምረቻ ሕግ ያስፈልገዋል። ሁኔታን የሚያከማች ገንቢ ስለማይታየው ጠረጴዛ እውነታ አለው። በርክሌይ ተቃራኒውን ፈለገ። ለእሱ ከሐሳቦችና ከሚስተዋለው ነገር ባሻገር እውነታ የለም።