رؤیای واسوبندو

واسوبندو، فیلسوف بودایی هندی از مکتب یوگاچارا، «بیست بیت» را با یک تز آغاز می‌کند. هر چیز در سه قلمرو فقط بازنمایی است (vijñaptimātra)، چون اشیایی می‌توانند پدیدار شوند که آنجا نیستند. کسی که بیماری چشم دارد مو و ماهی دوم می‌بیند. دانشنامهٔ استنفورد او را به سدهٔ چهارم تا پنجم میلادی نسبت می‌دهد و از راه زندگی‌نامهٔ پاراماراتا به سلطنت چاندراگوپتای دوم (380–415) پیوند می‌زند. هدف او رهایی از رنج است. پرسشی که می‌پرسد این است که آیا جهان برای اینکه چنین به نظر برسد به اشیای بیرونی نیاز دارد.

او قوی‌ترین اعتراض را خودش بیان می‌کند. حریف می‌گوید رؤیا الگوی بدی است، چون زندگی بیداری از چهار جهت فرق دارد. آنچه می‌بینید به یک مکان بسته است. به یک زمان بسته است. موجودات بسیاری در آن شریک‌اند. و اثر دارد. معشوق رؤیابین را نمی‌توان لمس کرد و غذای رؤیایی کسی را سیر نمی‌کند. همین چهار ویژگی است که جهان را مستقل از ذهن نشان می‌دهد. همین‌ها را هم یک شبیه‌سازی باید فراهم کند تا قانع‌کننده باشد.

او یکی‌یکی پاسخ می‌دهد. در رؤیا هم چیزهای معینی در جاها و زمان‌های معین پیدا می‌شوند، پس نظم قاعده‌مند به شیء فیزیکی نیاز ندارد. برای اشتراک، به ارواح گرسنه (پرتا) اشاره می‌کند. همه‌شان رودخانه را چرک می‌بینند، چون کارهای گذشته‌شان به شیوه‌ای مشابه بار می‌دهد. همچنین به نگهبانان جهنم اشاره می‌کند که همهٔ ساکنانش آن‌ها را می‌بینند. ظاهر مشترک علتی مشترک دارد در ذهن‌هایی که آن را دارند، نه در یک شیء. برای اثرها، به احتلام اشاره می‌کند، اثری بدنی از دیدار رؤیایی بدون شریک.

او به ذهن‌های دیگر هم می‌پردازد. می‌گوید ذهن‌ها بر یکدیگر اثر می‌گذارند. پس موجودات دیگر، به این دلیل که به معنایی که منتقد در نظر دارد بدن بیرونی ندارند، کمتر واقعی نیستند. و آنچه از ذهن دیگری می‌دانید دانش از آن، آن‌گونه که واقعاً هست، نیست (بیت‌های 18 تا 21 بنا بر شماره‌گذاری او، و ترجمه‌ها فرق دارند). او می‌افزاید که تا پیش از بیداری، نمی‌بینید که آنچه پدیدار می‌شود چنان که می‌نماید نیست (بیت 17). این به بیداری بزرگ ژوانگ‌زی نزدیک است.

برای جعبه‌شن، این روشن‌ترین بیان کهن است از اینکه توافق ناظران ثابت نمی‌کند جهانی بیرون از بازنمایی وجود دارد. یک وضعیت محاسبه‌شده که برای بازیکنان بسیار فرستاده شود، دقیقاً همان ظواهر مشترک، منظم و اثرگذاری را پدید می‌آورد که او برمی‌شمارد. تفاوتش با برکلی این است که واسوبندو به ادراک‌کنندهٔ الهی نیازی ندارد. هماهنگی از تاریخ علّی جریان‌های ذهن می‌آید.